1 - Quê ở Chợ Gạo - Tiền Giang, đi lính Hải quân ra đảo Phú Quốc, "kết" một cô giáo ở đây, phục viên rồi bén rễ lập nghiệp luôn tại xứ đảo. Người đàn ông bước qua hàng "năm" này có dáng vẻ tự tin, năng động, nhạy cảm trong kinh doanh. Năm, sáu năm trước, khi Phú Quốc chưa sôi động với các dự án bạc tỷ, Nhà nước cũng chưa có chính sách, cơ chế mở cho "Ðảo ngọc" ông đã có nhiều "toan tính" đón đầu cơ hội. "Khu du lịch Vườn táo" của ông ở ấp Cửa Lấp, xã Dương Tơ dần trở thành điểm đến quen thuộc của rất nhiều du khách. Ông là Trịnh Công Phát, chủ Doanh nghiệp tư nhân Sơn Phát.

Từ năm 2000, khi Phú Quốc bắt đầu nhộn nhịp, ông chuyển sang nấu rượu sim. Cùng với sự hợp tác của các trường đại học trong nước, năm 2004, sau khi đăng ký kiểu dáng công nghệ, chất lượng tiêu chuẩn y tế, doanh nghiệp tư nhân Sơn Phát đã đưa ra thị trường gần chục loại rượu sim nhãn hiệu SIMSON và nhanh chóng có mặt tại thị trường đồng bằng sông Cửu Long, TP Hồ Chí Minh... "Bí quyết để rượu sim ngon chính là việc tạo ra con men giống riêng, có thể khống chế và kiểm soát được quá trình lên men". Rượu sim mầu hồng, có vị cay chua ngọt như rượu vang nho, đằm dịu lại đậm đà hương vị, giữ nguyên mầu sắc núi rừng. Còn mật sim, dùng để khai vị và tẩm bổ. Ông "bật mí": Vụ sim vào tiết xuân cho trái có chất lượng tốt nhất, có nhiều mật ngọt, hương vị thơm ngon. Sim tươi ngâm trực tiếp với rượu, cây sim (thân, rễ, lá) ngâm rượu không được gọi là rượu sim vì không lên men tự nhiên từ trái sim. Ðến nay, sau hồ tiêu và nước mắm, rượu sim đã trở thành "đặc sản" của Ðảo ngọc.

2 - Theo tài liệu Dược liệu Việt Nam của Bộ Y tế (1978) và Cây thuốc Việt Nam của Ðỗ Tất Lợi (1986),  Võ Văn Chí (1991), trái sim có vị ngọt, tính mát. Trái tươi ủ thành rượu có thể chữa suy nhược thần kinh, thiếu máu, kiết lỵ, bổ huyết và một số chứng bệnh đường ruột... Ở đồng bằng sông Cửu Long, chỉ duy nhất đảo Phú Quốc của tỉnh Kiên Giang là có cây sim. Sim Phú Quốc có những đặc điểm riêng, chín rộ, mọng nước vào dịp tháng giêng âm lịch, không như ở miền trung, hoa sim tím vào cuối xuân để cuối hè sang thu cho quả mọng hay ở miền bắc chín vào dịp tháng bảy. Khi cây sim già cỗi, trái ít, chỉ cần cắt nhánh, sim sẽ vươn chồi trở lại thành một gốc sim sung mãn. Nếu đủ phân bón, sim cho trái quanh năm. Cây sim có hai loại, hồng sim và tiểu sim, đều có lá, mặt dưới mầu trắng có lông, trái tím đen khi chín. Trái sim dùng làm rượu ở Phú Quốc chủ yếu là hồng sim. Người ta bắt đầu đưa cây sim từ rừng vào rẫy, vào ngay khuôn viên gia đình.

Trước năm 1996, sim trái được mang ra chợ Dương Ðông, An Thới bán theo... thúng làm đỏ môi các sơn nữ. Mùa sim chín, hương sim ngây ngất triền đồi vạt rừng, tràn đầy cánh đồng rồi theo người hái trái, thơm lan ra... chợ. Từ khi trái sim được chế biến thành rượu thì sim rừng lên ngôi, có thể trở thành cây "Xóa đói, giảm nghèo" khi giá trái từ 2.000 đồng/kg nhích lên 6.000 đồng, 16.000 đồng và có lúc lên đến 18.000 đồng/kg, tương đương với một kg hồ tiêu. Bình quân, sau ba năm, mỗi cây cho thu hoạch năm, bảy kg trái/năm, tương đương sản lượng một gốc tiêu. Như vậy, một ha sim rừng thu về không dưới 60 triệu đồng/năm. Nhưng nay, những cánh đồng sim chỉ còn rải rác ở Hàm Ninh, Cửa Dương, Cửa Cạn, Gành Dầu, Bãi Thơm... Một số cơ sở sản xuất rượu sim trên đảo đã buộc phải lên tận Tây Nguyên tìm mua sim nguyên liệu, duy trì sản xuất.

3 - Và thế là người lính năm xưa lại đau đáu vì cây sim rừng. Ông đưa sim rừng về trồng ngay trong khuôn viên nhà rồi tiếp tục bỏ tiền ra mua sáu ha đất tại ấp Rạch Hàm - xã Hàm Ninh, nơi còn sót lại những vạt sim rừng. Lang thang, luồn dưới tán rừng, lội khắp sáu ha cuối cùng ông mới giật mình: Xung quanh và ngay trong miếng đất ông mua còn vết tích những lò than đốt từ cây rừng, miệng lò toang hoác, lởm chởm, đen đúa kề nhau, san sát. Dự án "Xây dựng mô hình bảo tồn và nghiên cứu phát triển cây sim rừng Phú Quốc" được khởi nguồn từ những ngày lang thang khắp đảo, trằn trọc cùng sim.

Dự án sim rừng lập tức được nhiều nhà khoa học đặc biệt quan tâm, trong đó có sự giúp sức nhiệt tình của GS, TS Võ Tòng Xuân, nguyên Hiệu trưởng Trường đại học An Giang. Và bắt đầu từ người thầy đầy tâm huyết với nông dân đồng bằng này nhiều nhà khoa học trong ngoài nước đã dồn dập "đổ bộ" lên Phú Quốc tìm hiểu sâu hơn về cây sim rừng. Các nhà quản lý địa phương hồ hởi trước mục tiêu dự án.

Theo đó, các bên sẽ cùng hợp tác nghiên cứu phân loại các giống sim của địa phương; phương pháp thâm canh, xây dựng mô hình kinh tế nông hộ gắn liền với rừng, lấy cây sim làm cây chủ đạo nhằm tạo nguồn thu nhập ổn định cho nông dân nghèo; tập trung nghiên cứu công nghệ sau thu hoạch, định hướng phát triển các dòng sản phẩm mới của sim rừng phục vụ ngành du lịch (rượu sim, trà hoa sim, nước hoa, xà-bông...); xây dựng phương án bảo tồn và phát triển cây sim kết hợp trồng rừng, trồng cây dược liệu dưới tán thấp để tăng thu nhập lâu dài và ổn định cho nông dân; nghiên cứu đa dạng hóa sinh học khu bảo tồn; hình thành khu trung tâm nghiên cứu sinh học dành cho sinh viên, học sinh trong nước và quốc tế... Những người thực hiện còn dự tính sau cây sim sẽ có dự án bảo tồn, phát triển cây hồ tiêu Phú Quốc.

Lần đầu tiên cây sim trên đảo sẽ được nghiên cứu một cách toàn diện, khoa học với mục tiêu mang tính nhân văn, xã hội hơn với mơ ước sớm đưa người nông dân thoát nghèo từ cây sim. Một mô hình nông nghiệp mới với sự kết hợp hài hòa lợi ích bốn nhà: Nhà nước, nhà doanh nghiệp, nhà khoa học, nhà nông. Một vùng nguyên liệu "Phát triển bền vững cùng thiên nhiên", chất lượng cao hỗ trợ cho ngành công nghiệp "Sim rừng".

Biển xanh, cát trắng quyện cùng mầu tím hoa sim làm hòn đảo cuối trời nam càng thêm ngây ngất. Trong tương lai, Phú Quốc sẽ phát triển xoay quanh trục du lịch - dịch vụ, dự án của ông lại có dịp thăng hoa cùng "Ðảo ngọc".